WIBOR a stopy procentowe – od czego zależy wysokość rat kredytowych?

W ostatnich latach wielu kredytobiorców zaczęło uważniej analizować swoje umowy kredytowe, szczególnie te oparte na zmiennym oprocentowaniu. Jednym z najważniejszych pojęć, które pojawia się w takich umowach, jest WIBOR. To właśnie ten wskaźnik, obok marży banku, w praktyce decyduje o wysokości oprocentowania kredytu, a więc także o wysokości miesięcznej raty. Z tego powodu pytania: „co wpływa na wibor?” oraz „o ile wzrośnie wibor” mają dla kredytobiorców nie tylko znaczenie ekonomiczne, ale często również prawne.

WIBOR, czyli Warsaw Interbank Offered Rate, jest wskaźnikiem referencyjnym stosowanym na polskim rynku finansowym. W uproszczeniu pokazuje, po jakim oprocentowaniu banki są gotowe pożyczać sobie pieniądze na określony czas. W umowach kredytów hipotecznych najczęściej spotyka się WIBOR 3M albo WIBOR 6M, co oznacza, że oprocentowanie kredytu jest aktualizowane odpowiednio co trzy albo sześć miesięcy.

Jak WIBOR kształtuje wysokość rat kredytowych?

W kredytach opartych na zmiennym oprocentowaniu oprocentowanie składa się zazwyczaj z dwóch elementów: stałej marży banku oraz zmiennego wskaźnika WIBOR. Marża banku jest określona w umowie i co do zasady nie zmienia się przez cały okres kredytowania. WIBOR natomiast może rosnąć albo spadać, a każda jego zmiana wpływa na wysokość oprocentowania.

Jeżeli WIBOR rośnie, rośnie również oprocentowanie kredytu, a w konsekwencji miesięczna rata. Jeżeli WIBOR spada, rata może się obniżyć, choć nie zawsze następuje to od razu. Zależy to od tego, jaki wskaźnik przyjęto w umowie. Przy WIBOR 3M aktualizacja następuje co trzy miesiące, a przy WIBOR 6M – co sześć miesięcy. Dlatego kredytobiorca może odczuć zmianę stóp procentowych z pewnym opóźnieniem.

Przykładowo, jeżeli umowa przewiduje oprocentowanie jako WIBOR 3M plus marża banku w wysokości 2%, to przy WIBOR 3M na poziomie 3,86% oprocentowanie kredytu wynosi 5,86% w skali roku. Dla kredytobiorcy oznacza to, że nawet pozornie niewielka zmiana WIBOR-u może istotnie przełożyć się na koszt kredytu, szczególnie przy wysokim saldzie zadłużenia i długim okresie spłaty.

Co decyduje o zmianach WIBOR-u?

Na WIBOR wpływa przede wszystkim polityka pieniężna Narodowego Banku Polskiego, w szczególności wysokość stopy referencyjnej ustalanej przez Radę Polityki Pieniężnej. Gdy RPP podwyższa stopy procentowe, WIBOR zazwyczaj również rośnie. Gdy stopy są obniżane, WIBOR zwykle spada, choć tempo tej zmiany zależy od oczekiwań rynku.

Odpowiadając na pytanie „co wpływa na wibor?”, należy wskazać także inflację, prognozy gospodarcze, oczekiwania banków co do przyszłych decyzji RPP, sytuację płynnościową sektora bankowego oraz ogólne warunki makroekonomiczne. WIBOR nie jest więc prostą konsekwencją jednej decyzji organu państwowego. Jest wskaźnikiem, który reaguje również na przewidywania rynku dotyczące tego, co może wydarzyć się w kolejnych miesiącach.

W praktyce oznacza to, że WIBOR może zmieniać się jeszcze przed formalną decyzją RPP. Jeżeli rynek spodziewa się obniżek stóp procentowych, WIBOR może zacząć spadać wcześniej. Jeżeli natomiast pojawiają się sygnały, że inflacja może ponownie wzrosnąć albo RPP utrzyma bardziej ostrożne podejście, WIBOR może zatrzymać spadek albo nawet lekko wzrosnąć.

Jakie są prognozy wzrostu WIBOR-u w najbliższym kwartale?

Prognozowanie WIBOR-u zawsze obarczone jest ryzykiem, ponieważ wskaźnik zależy od wielu czynników, w tym od inflacji, komunikatów RPP i oczekiwań rynku. Według aktualnych danych stopa referencyjna NBP oraz bieżące poziomy WIBOR-u wskazują raczej na scenariusz stabilizacji niż gwałtownego wzrostu kosztu pieniądza. Nie oznacza to jednak, że rata kredytu pozostanie zawsze taka sama – jej wysokość zależy od tego, kiedy bank aktualizuje oprocentowanie zgodnie z umową.

Pytanie „o ile wzrośnie wibor” należy więc obecnie traktować ostrożnie. W najbliższym kwartale bardziej prawdopodobny wydaje się scenariusz niewielkich wahań niż nagłego, znaczącego wzrostu wskaźnika. Sytuacja może jednak ulec zmianie, jeżeli inflacja okaże się wyższa od oczekiwań albo Rada Polityki Pieniężnej zasygnalizuje bardziej restrykcyjne podejście do polityki pieniężnej.

Dla kredytobiorców najważniejsze jest to, że nawet przy stabilnych stopach procentowych rata kredytu może zmienić się dopiero w dniu aktualizacji oprocentowania przewidzianym w umowie. Dlatego osoba posiadająca kredyt oparty na WIBOR 6M może przez pewien czas płacić ratę ustaloną jeszcze według wcześniejszego poziomu wskaźnika, natomiast kredytobiorca z WIBOR 3M odczuje zmiany szybciej.