WIBOR pod lupą TSUE: Przełomowa sprawa z pytaniami prejudycjalnymi zadanymi przez polski sąd

WIBOR pod lupą TSUE: Przełomowa sprawa z pytaniami prejudycjalnymi zadanymi przez polski sąd

Sprawa dotycząca stawki WIBOR przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej może stać się punktem zwrotnym w praktyce orzeczniczej dotyczącej kredytów złotówkowych udzielonych przez polskie banki. Znaczenie sprawy przed TSUE w zakresie WIBORu może dorównać, a nawet przewyższyć skalę spraw frankowych, co budzi zrozumiały niepokój w sektorze bankowym i rosnące zainteresowanie wśród kredytobiorców. Wiele osób zastanawia się, czy w ich umowach znajdują się niedozwolone zapisy, skoro płacone raty nagle wzrosły w niektórych przypadkach nawet dwukrotnie.

Masz pytania prawne? Napisz do nas.

Specjalizujemy się w kompleksowej obsłudze prawnej przedsiębiorstw i osób prywatnych, przejmując na siebie cały ciężar prowadzenia spraw. 

Skontaktuj się z nami

Geneza sprawy: pytania prejudycjalne z Częstochowy

31 maja 2024 roku Sąd Okręgowy w Częstochowie skierował do TSUE cztery pytania prejudycjalne w sprawie, której przedmiotem jest legalność oraz transparentność stosowania wskaźnika WIBOR w umowach kredytów hipotecznych ze zmiennym oprocentowaniem. Sprawa przed TSUE zyskała sygnaturę C-471/24 i dotyczy kluczowych kwestii ochrony konsumentów w kontekście unijnej dyrektywy 93/13/EWG.

O co pyta Sąd?

Pytania dotyczą m.in.:

1. Czy WIBOR może być uznany za klauzulę abuzywną?
   Sąd w Częstochowie zadał przede wszystkim pytanie, czy jest w ogóle możliwe badanie postanowień dotyczących stawki WIBOR w umowach kredytowych.
2. Czy bank należycie informował o ryzyku?
   Sąd analizuje, czy zapisy umowy dotyczące zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR można traktować jako stojące w sprzeczności z wymogami dobrej wiary ze szkodą dla konsumenta, z uwagi na niewłaściwe poinformowanie konsumenta odnośnie narażenia na ryzyko zmiennej stopy procentowej.
3. Czy można „odciąć” WIBOR i pozostawić marżę banku?
   Pojawia się pytanie, czy po ewentualnym uznaniu postanowień opartych o WIBOR za nieuczciwe, możliwe jest dalsze wykonywanie umowy z samą marżą banku jako oprocentowaniem?

Dlaczego ta sprawa jest przełomowa?

W odróżnieniu od spraw frankowych, w których głównym problemem była indeksacja do waluty obcej, tu chodzi o kredyty udzielane w złotych polskich, które są zdecydowanie liczniejsze. Przeważająca część kredytów udzielonych przez polskie banki, zostałą oprocentowana stawką WIBOR. Jeśli TSUE uzna, że klauzule WIBOR stosowane w umowach kredytowych mogą być uznane przez polski sąd za nieuczciwe,  może to otworzyć drogę do masowych pozwów i podważania umów kredytowych zawartych z setkami tysięcy konsumentów.

Praktyka sądowa w Polsce

Obecnie w polskich sądach toczą się już sprawy dotyczące unieważnienia umów kredytów złotówkowych, oprocentowanych według WIBOR-u. Wyrokiem z dnia 22 stycznia 2025 r., Sąd Okręgowy w Suwałkach, stwierdził nieważność takiej umowy, nie czekając nawet na orzeczenie TSUE.

Pojawienie się pytań prejudycjalnych i ich przyjęcie przez TSUE oznacza, że europejski trybunał uznał sprawę za istotną z punktu widzenia wykładni prawa Unii. To może diametralnie wpłynąć na kierunek orzecznictwa sądów polskich. Dotychczas TSUE konsekwentnie stał po stronie konsumentów w sprawach dotyczących kredytów i pożyczek.

Kiedy wyrok?

Zgodnie z informacjami zamieszczonymi na stronie internetowej https://curia.europa.eu/jcms/jcms/Jo1_6581/pl/– rozprawa w sprawie C-471/24 dotycząca pytań prejudycjalnych o WIBOR, zadanych przez Sąd Okręgowy w Częstochowie, odbędzie się 11 czerwca 2025 r.

Możliwe scenariusze i skutki orzeczenia

Jeśli TSUE uzna, że postanowienia dotyczące WIBOR są nieuczciwe, pojawią się trzy główne konsekwencje:

1. Unieważnianie postanowień umownych – sądy mogą eliminować WIBOR, uznając że jest to tak daleko idąca zmiana w umowie, że umowa nie może być dalej kontynuowana i dojdzie do uznania całej umowy za nieważną. Umowa będzie uznana za nieobowiązującą od samego początku;
2. Usunięcie WIBORU– możliwe będzie uznanie przez sądy, że umowy po usunięciu WIBORu mogą dalej obowiązywać przy założeniu, że oprocentowanie kredytu będzie równe samej marży banku (dojdzie do znacznego zmniejszenia wysokości rat na przyszłość, a ponadto banki powinny zostać zobowiązane do zwrotu rat, które dotychczas pobierały w zawyżonej wysokości).

Jeżeli masz umowę kredytową lub pożyczkową, w której oprocentowanie jest oparte o stawkę WIBOR, możesz przesłać ją do bezpłatnej wstępnej analizy prawnej na adres mailowy s.kurek@terlecki.net. W odpowiedzi uzyskasz informacje, czy Twoja umowa kwalifikuje się do podważenia z uwagi na abuzywne zapisy dotyczące stawki WIBOR.