Wyroki TSUE z 16 kwietnia 2026 r. – kluczowe wnioski i ich znaczenie dla spraw frankowych

16 kwietnia 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał trzy orzeczenia (C-752/24, C-753/24 oraz C-901/24), które dotyczą sporów związanych z tzw. kredytami frankowymi. Sprawy te zostały zainicjowane pytaniami prejudycjalnymi skierowanymi do TSUE przez Sąd Okręgowy w Warszawie i koncentrują się przede wszystkim na roszczeniach banków o zwrot kapitału po unieważnieniu umowy kredytowej oraz zagadnieniach związanych z przedawnieniem tych roszczeń. Poniżej prezentujemy zwięzłe omówienie wydanych orzeczeń wraz z ich możliwymi skutkami dla frankowiczów. 

1. Sprawa C-752/24 (Jangielak) – przerwanie biegu przedawnienia roszczeń banku

W tym wyroku TSUE odniósł się do kwestii dopuszczalności przerwania biegu przedawnienia roszczenia banku poprzez wniesienie odrębnego powództwa o zwrot kapitału, jeszcze przed zakończeniem postępowania wszczętego przez konsumenta o stwierdzenie nieważności umowy kredytu. 

Trybunał uznał, że prawo unijne co do zasady nie sprzeciwia się praktyce wszczynania postępowania o zwrot udostępnionego kapitału w celu przerwania biegu przedawnienia roszczenia jeszcze przed zakończeniem postępowania o stwierdzenie nieważności umowy kredytu z powództwa kredytobiorcy, o ile sąd krajowy zapewni, że taka praktyka banku nie utrudni nadmiernie konsumentowi dochodzenia jego praw wynikających z dyrektywy 93/13. 

Co istotne, TSUE podkreślił istotną rolę sądów krajowych, które powinny kontrolować, czy koszty postępowań inicjowanych przez banki nie są dla konsumentów nadmierne. Może to mieć znaczenie dla dotychczasowej praktyki procesowej, w której argument dotyczący kosztów procesu z sprawach z powództwa banków bywał wykorzystywany jako element presji wywieranej na kredytobiorców. Dodatkowo, sąd krajowy powinien czuwać, by pozew banku nie był elementem wywierania nacisku poprzez naliczanie odsetek ustawowych za opóźnienie, co w praktyce mogłoby zniechęcać kredytobiorcę do dochodzenia swoich praw. 

2. Sprawa C-753/24 (Rzepacz) – przedawnione roszczenia a względy słuszności

Drugie orzeczenie dotyczy dopuszczalności uwzględnienia roszczeń banku mimo ich przedawnienia. TSUE wskazał w tym zakresie, że w wyjątkowych okolicznościach, gdy wymagają tego względy słuszności, sąd krajowy może uwzględnić roszczenie banku, mimo formalnego upływu terminu przedawnienia pod warunkiem, że przy stosowaniu tego przepisu sąd ten podejmie wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia, by wykonywanie praw przyznanych konsumentowi przez Dyrektywę 93/13 nie było nadmiernie utrudnione lub praktycznie niemożliwe.

Jednocześnie TSUE wskazał, że sąd krajowy powinien każdorazowo wyważyć interesy stron postępowania w celu podjęcia decyzji, czy należy uwzględnić przedawnione roszczenie banku i tym celu zaproponował katalog kryteriów, które powinny być analizowane przez sąd przy podjęciu takiej decyzji, w tym: długość terminu przedawnienia, długość okresu, jaki minął od upływu terminu przedawnienia do chwili dochodzenia roszczenia oraz charakter okoliczności, które spowodowały niedochodzenie roszczenia przez uprawnionego, w tym wpływ zachowania zobowiązanego na opóźnienie uprawnionego w dochodzeniu roszczenia.

Wyrok ten zatem nie wprowadza „automatyzmu”, lecz potwierdza możliwość zastosowania zasad słuszności przez sąd w wyjątkowych sytuacjach.

3. Sprawa C-901/24 (Falucka) – oświadczenie konsumenta o świadomości skutków nieważności a bieg przedawnienia

W trzeciej sprawie TSUE rozważał znaczenie oświadczenia konsumenta składanego w toku postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności umowy kredytu, w którym potwierdza on świadomość skutków unieważnienia umowy kredytu. Trybunał w tym zakresie uznał, że Dyrektywa 93/13 nie sprzeciwia się temu, aby takie oświadczenie mogło prowadzić do przerwania biegu przedawnienia roszczenia banku, jednak kluczowe znaczenie ma fakt, że konsument został poinformowany o skutkach stwierdzenia nieważności umowy kredytu, w szczególności o obowiązku zwrotu kapitału kredytu i ma świadomość, jakie skutki niesie za sobą stwierdzenie nieważności umowy kredytu. TSUE podkreślił, że za taką interpretacją unijnych przepisów stoi zasada pewności prawa oraz prawo przedsiębiorcy do sądu.

Wnioski płynące z wydanych rozstrzygnięć

Omówione wyroki nie stanowią przełomu, ale w pewnym zakresie doprecyzowują zasady rozliczeń pomiędzy stronami po unieważnieniu umów kredytowych. Już przed wydaniem tych wyroków banki kierowały do sądów pozwy o zwrot kapitału i prawdopodobnie praktyka ta nie ulegnie zmianie. 

W większości przypadków konsumenci wyrażają gotowość rozliczenia się z bankiem po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności umowy kredytu, zatem zagadnienie przedawnienia roszczeń banku w rzeczywistości dotyczy niewielkiej grupy konsumentów i każdorazowo wymaga indywidualnej oceny. 

Dotychczas w większości przypadków postępowania o zwrot kapitału były zawieszane do momentu prawomocnego zakończenia spraw dotyczących stwierdzenia nieważności umowy frankowych – i wiele wskazuje na to, że taka praktyka będzie utrzymywana również po najnowszych rozstrzygnięciach.

Podsumowując, wydane wyroki z całą pewnością nie kończą sporów frankowych, lecz mogą wpłynąć na ich dalszy przebieg, w szczególności w zakresie strategii procesowych obu stron oraz oceny ryzyk związanych z przedawnieniem roszczeń.