Klauzule abuzywne – czym są?

Najprościej rzecz ujmując klauzule abuzywne to postanowienia w umowie, które naruszają interesy jednej ze stron, zazwyczaj konsumenta, faworyzując drugą stronę (zwykle przedsiębiorcę). Klauzule abuzywne są niezgodne z przepisami prawa powszechnie obowiązującego i mogą zostać unieważnione przez sąd. Celem tego artykułu jest wyjaśnienie, czym są klauzule abuzywne, jak je rozpoznać, oraz co zrobić, gdy znajdziesz taką klauzulę w swojej umowie.

Masz pytania prawne? Napisz do nas.

Specjalizujemy się w kompleksowej obsłudze prawnej przedsiębiorstw i osób prywatnych, przejmując na siebie cały ciężar prowadzenia spraw. 

Skontaktuj się z nami

Definicja klauzul abuzywnych

Klauzule abuzywne, zwane również niedozwolonymi postanowieniami umownymi, to takie postanowienia, które są niezgodne z przepisami prawa ochrony konsumentów. Zgodnie z art. 3851 § 1 zdanie pierwsze Kodeksu Cywilnego postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Z kolei Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów wskazuje wprost w art. 23a, że zakazane jest stosowanie we wzorcach umów zawieranych z konsumentami niedozwolonych postanowień umownych, o których mowa w art. 3851 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Klauzule abuzywne bowiem powodują powstanie nierówności między stronami umowy, naruszając zasady uczciwości i dobrej wiary. Mogą one prowadzić do sytuacji, w której konsument zostaje nieuczciwie obciążony obowiązkami lub pozbawiony swoich praw.

Gdzie najczęściej występują klauzule abuzywne?

Klauzule abuzywne najczęściej pojawiają się w umowach zawieranych między przedsiębiorcami a konsumentami. Przykłady takich umów to:

• Umowy kredytowe i pożyczkowe – szczególnie te, które dotyczą kredytów konsumpcyjnych, gdzie przedsiębiorca może wprowadzać niekorzystne dla konsumenta zapisy dotyczące oprocentowania, opłat dodatkowych, czy zasad przedterminowej spłaty kredytu.
• Umowy ubezpieczeniowe – szczególnie te, w których towarzystwa ubezpieczeniowe stosują postanowienia, które wyłączają odpowiedzialność za istotne ryzyka, ograniczając w istocie prawa klientów.
• Umowy najmu – w umowach wynajmu nieruchomości mogą znaleźć się postanowienia dotyczące opłat dodatkowych lub praw dodatkowych wynajmującego, które są nieproporcjonalnie obciążające dla najemcy.

Przeczytaj również: Klauzule abuzywne w umowach kredytowych

Klauzule abuzywne - jak je rozpoznać?

Rozpoznanie klauzul abuzywnych w umowie nie jest zawsze proste. Istnieje jednak kilka charakterystycznych cech, które mogą wskazywać na niezgodność z prawem:

1. Nieproporcjonalność obowiązków – klauzule, które nakładają na konsumenta nadmierne obowiązki, bez odpowiednich uprawnień lub korzyści.
2. Brak równości stron – postanowienia umowy, które wyraźnie faworyzują przedsiębiorcę jako jedną stronę umowy, a konsumenta pozbawiają szeregu praw.
3. Niezrozumiałość – zbyt skomplikowane lub niejasne zapisy, które mogą wprowadzać konsumenta w błąd co do jego praw i obowiązków.

Klauzule abuzywne – przykłady

Aby lepiej zobrazować, jak wyglądają klauzule abuzywne w praktyce, przedstawiamy kilka przykładów, które najlepiej dostrzec w umowach kredytowych:

• „kwota kredytu kub transzy kredytu wypłacona jest w złotych po przeliczeniu według kursu kupna waluty kredytu obowiązującego w Banku w dniu wypłaty kwoty kredytu lub transzy kredytu, zgodnie z Tabelą kursów walut Banku, ogłoszoną w siedzibie Banku z zastosowaniem zasad ustalania kursów walut obowiązujących w Banku”

• „prowizja przygotowawcza płatna jest w złotych w dniu podpisania Umowy, po przeliczeniu kwoty prowizji po kursie sprzedaży dewiz Banku wg Tabeli kursów z dnia wpłaty prowizji, obowiązującym w momencie wykonania operacji.”

• „wysokość zobowiązania będzie ustalana jako równowartość wymaganej spłaty wyrażonej w CHF – po jej przeliczeniu według kursu sprzedaży walut określonego w bankowej tabeli kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut obcych do CHF obowiązującego w dniu spłaty”

Powyższe klauzule wprost wskazują, że to wyłącznie bank posiada uprawnienie w kształtowaniu podstawy, od której zależy kwota do zwrotu.

Może zainteresować Cię również: Klauzule abuzywne w umowach kredytowych opartych o WIBOR zawartych z mBankiem. Takie klauzule zostały uznane za niezgodne z prawem przez Sąd.

Co zrobić, jeśli znalazłeś klauzulę abuzywną w umowie?

Jeśli podejrzewasz, że w Twojej umowie znajduje się klauzula abuzywna, powinieneś podjąć następujące kroki:

1. Zidentyfikuj klauzulę abuzywną – sprawdź postanowienia umowy pod kątem nierówności stron, nieproporcjonalnych opłat, czy niejasnych sformułowań.
2. Możesz skonsultować wątpliwości z prawnikiem – jeżeli nie jesteś pewien, czy dana klauzula jest abuzywna, skonsultuj się z profesjonalistą, który pomoże Ci ocenić sytuację.
3. Możesz zgłosić sprawę do UOKiK – jeśli klauzula abuzywna dotyczy Twoich praw jako konsumenta, masz prawo zgłosić ją do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który może podjąć odpowiednie kroki.
4. Złożenie pozwu do sądu – w przypadku, gdy strona umowy nie chce zmienić abuzywnego zapisu, możesz wystąpić na drogę sądową.

Podsumowanie

Klauzule abuzywne to postanowienia umowy, które mogą naruszać prawa konsumentów i powodować nierówność stron. Rozpoznanie takich klauzul może być trudne, ale ważne jest, aby być świadomym swoich praw i odpowiednio reagować na nieuczciwe zapisy. W przypadku wykrycia klauzuli abuzywnej w umowie lub w przypadku wątpliwości co do poszczególnych postanowień, możesz skontaktować się z naszą kancelarią!