Umowa kontraktacji – co warto o niej wiedzieć?

Okres letni w niektórych branżach bywa czasem przestoju. Zauważalne jest mniejsze natężenie pracy w sektorze usług, bowiem wielu ludzi rozpoczyna sezon urlopowy. W szkołach zaczynają się wakacje, co również sprzyja temu, aby nieco „zwolnić”. Jednakże dla niektórych branż jest to okres wytężonej pracy, gdyż właśnie ten czas stanowi moment na możliwość uzyskania największego dochodu w całym roku kalendarzowym. Oprócz oczywistej branży turystycznej swoje prosperity w tym okresie ma także branża rolna. W tym czasie są żniwa, które są owocem pracy poprzednich miesięcy. Nieprzypadkowo również słowo „żniwa” trafiło do języka codziennego jako czas, w którym poprawia się stan posiadania.

Z perspektywy producentów rolnych, niezwykle istotne jest zabezpieczenia wszystkich ich interesów, które wynikają z produkcji rolnej, dostaw produktów rolnych oraz ich transportu. Przepisy prawa powszechnie obowiązującego wyróżniają sposób, dzięki któremu jest to możliwe, a który nazywamy „umową kontraktacji”. Jest to umowa nazwana, która swoją definicję ma w Kodeksie Cywilnym (dalej: k.c.). Stronami takiej umowy są producent rolny oraz kontraktujący, zaś sama umowa powinna być zawarta na piśmie.

Masz pytania prawne? Napisz do nas.

Specjalizujemy się w kompleksowej obsłudze prawnej przedsiębiorstw i osób prywatnych, przejmując na siebie cały ciężar prowadzenia spraw. 

Skontaktuj się z nami

Umowa kontraktacji – regulacje prawne

Zgodnie z art. 613 § 1 k.c., przez umowę kontraktacji producent rolny zobowiązuje się wytworzyć i dostarczyć kontraktującemu oznaczoną ilość produktów rolnych określonego rodzaju, a kontraktujący zobowiązuje się te produkty odebrać w terminie umówionym, zapłacić umówioną cenę oraz spełnić określone świadczenie dodatkowe, jeżeli umowa lub przepisy szczególne przewidują obowiązek spełnienia takiego świadczenia. Ilość produktów rolnych może być w umowie oznaczona także według obszaru, z którego produkty te mają być zebrane. Czyli strony takiej umowy mogą się umówić na przykład na „dostarczenie przez producenta rolnego kukurydzy wytworzonej na powierzchni 10 ha, stanowiącej przedmiot własności producenta rolnego, oznaczonych jako działki ewidencyjne o numerach…”.

Co istotne, odpowiednie zastosowanie mają w przypadku umowy kontraktacji przepisy o cenach sztywnych, maksymalnych, minimalnych i wynikowych.

Warto również wyjaśnić definicję samego producenta rolnego. W rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2023 r. poz. 885) jest to osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca rolnikiem w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia (UE) nr 2021/2115. Za rolnika w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia (UE) nr 2021/2115 uważa się osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym stosowania Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz które prowadzi działalność rolniczą określoną przez państwa członkowskie zgodnie z art. 4 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 2021/2115. Przez producenta rolnego rozumie się również grupę producentów rolnych lub ich związek oraz spółdzielnię rolników w rozumieniu ustawy z dnia 4 października 2018 r. o spółdzielniach rolników (Dz.U. z 2024 r. poz. 372) lub ich związek.

Przepisy regulują również kwestię odpowiedzialności kilku producentów rolnych w przypadku wspólnego wytworzenia w gospodarstwie produktów rolnych. Odpowiedzialność tych osób względem kontraktującego jest solidarna.

Kontraktujący jest uprawniony do nadzoru i kontroli nad wykonywaniem umowy kontraktacji przez producenta. Jednakże strony mogą regulować, zgodnie ze swoją wolą, postanowienia takiej umowy. Zmianie może ulegać miejsce świadczenia producenta, które co do zasady jest w miejscu wytworzenia zakontraktowanych produktów, jednakże w umowie może zostać określone inaczej. Ponadto strony mogą wskazać na dodatkowe świadczenia, jak np. pomoc kontraktującego w procesie wytworzenia i dostawy produktów rolnych, pomoc zootechniczna, dodatkowe wynagrodzenie itp. Zastrzec można również kwestię przyjęcia lub odmowy przyjęcia świadczenia częściowego, jeżeli jest ono podzielne.

Umowa kontraktacji – co w razie problemów z realizacją?

Przepisy zawierają szczególną regulację, jeżeli chodzi o niemożność dostarczenia produktów rolnych z przyczyn, za które żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności. W takich przypadkach producent rolny obowiązany jest tylko do zwrotu pobranych zaliczek i kredytów bankowych. Regulacja ta odnosi się przede wszystkim do siły wyższej, która w przypadku płodów rolnych ma akurat niezwykle ważne znaczenie (chociażby z uwagi na ryzyko suszy lub powodzi). Co istotne, przepisy art. 622 § 1 i 2 k.c., które regulują tę kwestię, można zmienić jedynie na korzyść producenta rolnego. Jednakże w dużej mierze chronią także kontraktującego, który w razie wystąpienia siły wyższej i niemożności dostarczenia mu produktów rolnych, odzyska zaliczki pieniężne oraz nadal nie traci możliwości nabycia tych produktów z innego źródła, podczas gdy dla producenta rolnego będzie to strata bez możliwości jej pełnego zrekompensowania.

Ponadto, producenci rolni muszą pamiętać, że jeżeli umowa kontraktacji wkłada na nich obowiązek zgłoszenia w określonym terminie niemożności dostarczenia przedmiotu kontraktacji wskutek okoliczności, za które producenci odpowiedzialności nie ponoszą, niedopełnienie tego obowiązku z winy producentów wyłącza możność powoływania się na te okoliczności. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy kontraktujący o powyższych okolicznościach wiedzieli albo gdy były one powszechnie znane.

Przepisy regulują w sposób szczególny kwestię przedawnienia roszczeń z tytułu umowy kontraktacji. Wzajemne roszczenia producenta i kontraktującego przedawniają się z upływem lat dwóch od dnia spełnienia świadczenia przez producenta, a jeżeli świadczenie producenta nie zostało spełnione – od dnia, w którym powinno było być spełnione. Jeżeli zaś świadczenie producenta było spełniane częściami, przedawnienie biegnie od dnia, w którym zostało spełnione ostatnie świadczenie częściowe.

Mogą wystąpić przypadki sukcesji podczas trwania umowy kontraktacji. Jeżeli po zawarciu umowy kontraktacji gospodarstwo producenta przeszło w posiadanie innej osoby, prawa i obowiązki z tej umowy wynikające przechodzą na nowego posiadacza. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy przejście posiadania było następstwem odpłatnego nabycia gospodarstwa, a nabywca nie wiedział i mimo zachowania należytej staranności nie mógł się dowiedzieć o istnieniu umowy kontraktacji. Warto zatem dołożyć wszelkich starań, aby dokładnie sprawdzić wszelkie zobowiązania oraz stosunki prawne, jakimi związany był zbywający gospodarstwo.

Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku wniesienia gospodarstwa rolnego do rolniczej spółdzielni produkcyjnej. Spółdzielnia ta wstąpi w prawa i obowiązki producenta, chyba że stan wniesionego gospodarstwa stoi temu na przeszkodzie. Jeżeli stan gospodarstwa producenta w chwili jego przystąpienia do spółdzielni nie pozwala na wykonanie umowy kontraktacji przez spółdzielnię, umowa wygasa, a producent obowiązany jest zwrócić pobrane zaliczki i kredyty bankowe.

Każda umowa wymaga szczegółowego sprawdzenia i analizy jej warunków. Jeżeli będą Państwo podpisywać umowę kontraktacji – zapraszamy do kontaktu celem jej weryfikacji.